जैविक खेती र फाइदा – Kanika Khabar
Saturday, December 5Nepali News Portal

जैविक खेती र फाइदा


    मा प्रकाशित

जैविक खेती,कृषि प्रणाली जसले पर्यावरणीय आधारमा कीट नियन्त्रण र जैविक मलहरूको प्रयोग गर्दछ जुन ठूलो रूपमा जनावर र बोटको फोहोर र नाइट्रोजन फिक्सिंग कभर बालीबाट उत्पन्न हुन्छ। आधुनिक जैविक खेती परम्परागत कृषिमा रासायनिक कीटनाशक र सिंथेटिक मलको प्रयोगले गर्दा हुने वातावरणीय क्षतिको प्रतिक्रियाको रूपमा विकसित भएको थियो र यसका असंख्य पर्यावरणीय फाइदाहरू छन्।

संक्षिप्त इतिहास

जैविक खेतीको अवधारणाहरू १९ औ शताब्दिको शुरुमा सर अल्बर्ट होवार्ड, एफ.एच किंग , रुडल्फ स्टीनर र अन्यहरूले पशुको खाद्यान्नको प्रयोग (प्राय: कम्पोस्ट बनेको), बालीनाली, बालीनाली परिक्रमण र जैविक दृष्टिमा आधारित कीटनाशक नियन्त्रणको परिणामको रूपमा र खेती प्रणालीको राम्रो नतिजाको रुपमा लिइएको थियो  ।

त्यस्ता ब्यबहारहरुलाई अरु थुप्रै वकिलहरु तथा कानुनअधिबक्ता  द्वारा बढावा दिईएको थियो  – जस्तैजे .आइ . रोडाले र उनका छोरा रोबर्ट, जसले १९४० र तेसपछीका समयमा  जैविक खेतीको बारेमा अर्गानिक गार्डेनिंग र फार्मिंग पत्रिका र थुप्रै पाठहरू प्रकाशित गरे। १९६० तिर को समयमा , रेचेल कार्सनद्वारा Silent Spring को प्रकाशनको माध्यमबाट कीटनाशकहरूको कारणले वातावरणीय क्षतिको बारेमा उल्लेख गरेपश्चात जैविक खानाको माग बढेको मानिन्छ ।

जैविक खाद्य बिक्री २० औं शताब्दीको अन्तदेखि स्थिर रूपमा वृद्धि भएको थियो ।बिभिन्न वातावरणीय जागरुकता र  कीटनाशक अवशेषको स्वास्थ्य प्रभाव र आनुवंशिक रूपले संशोधित बालीको उपभोगको चिन्ताको साथ जैविक क्षेत्रको विकासलाई बढावा दिएको मानिन्छ ।

जैविक चक्र

 

जैविक खेतीका महत्त्वपूर्ण लक्ष्यहरू:

  • उत्पादकताको एक पर्याप्त उच्च स्तर कायम गर्ने ,
  • समग्र उत्पादन प्रणालीको प्राकृतिक चक्रको साथ खेतीको अनुकूलताबढाउने ,
  • माटोको दीर्घकालीन उर्वरता र जैविक गतिविधि बढाउँने तथा कायम राख्ने ,
  • प्राकृतिक विविधता र कृषि जैव विविधता कायम राख्ने तथा बढाउँने ,
  • नवीकरणीय स्रोतहरूको (Renewable resources )हरुको अधिकतम सम्भव प्रयोगगर्ने ,
  • बालीनाली र पशुपालन बीच हार्मोनिक सन्तुलनको सिर्जना गर्ने ,
  • आदिवासी ज्ञान र परम्परागत व्यवस्थापन प्रणालीको संरक्षणगरी सिक्ने।

 

जैविक खेतीका फाइदाहरू

  • यसले कीरा र रोग प्रति उच्च प्राकृतिक स्तरको प्रतिरोधको सिर्जना गर्दछ: जैविक खेतीले उत्पादन गर्न सकिने उत्पादनलाई अधिकतम बनाउन कृत्रिम उत्पादनहरूको प्रयोगलाई हटाउँछ। यसले स्वस्थ बोटबिरुवा र संरक्षित माटो बिचको सम्बन्धलाई प्रोत्साहन दिदै स्वस्थ माटो सिर्जनामा काम गर्दछ।
  • जैविक खेतीले विशेषज्ञताका अवसरहरूको लागि अनुमति दिन्छ: पारम्परिक खेती अभ्यासहरूले विशिष्ट वस्तु बालीको बृद्धिमा ध्यान केन्द्रित गर्दछ। संयुक्त राज्यमा, यसको मतलब सोयाबीन, गहुँ, वा मकैको सामान्य रूपमा उब्जाउ गरिन्छ। जैविक खेती प्रथा मार्फत, त्यहाँ विशेषज्ञताका लागि बढी अवसरहरू छन्।
  • यो खेती प्रक्रिया एक स्वस्थ माटोलाई समर्थन गर्दछ परागकणहरूलाई समर्थन गर्दछ: माहुरी र अन्य परागकणहरूको लागि सबैभन्दा ठूलो जोखिम मध्ये एक कृत्रिम कृषि रासायनिक अनुप्रयोग हो। ग्लाइफोसेट र नियोनिकोटिनोइड्स विशेष परागकण जनसंख्यामा विनाशकारी हुन् ।
  • जैविक फार्मको साथ आनुवंशिक रूपले परिमार्जित खाद्य पदार्थहरूको बारेमा चिन्ताहरू छैनन्: जैविक खेतीले GMO बालीलाई सबै प्रयोग गर्दैन।किसानहरूले क्रस-ब्रीड बोट (वा जनावरहरू) लाई राम्रो प्राकृतिक उत्पादन स्तर प्रोत्साहित गर्न अनुमति दिईन्छ। बजार को लागी वा बढ्दो उत्पादनको बेला उनीहरुलाई उद्योग परिवर्तन गरिएका उत्पादनहरु को उपयोग गर्न को लागी अनुमति छैन।
  • जैविक कृषकहरूका लागि काम गर्ने वातावरण स्वस्थ हुन्छ : जैविक खेती प्रक्रियामा संलग्न किसानहरू सम्भावित खतरनाक सिंथेटिक तत्त्वको सम्भावित हुँदैनन् किन कि उनीहरूले दिनहुँ आफ्ना क्षेत्रहरू प्रबन्ध गर्छन्। रासायनिक कीटनाशकको निरन्तर संपर्कमा परेका व्यक्तिहरूमा भावी न्यूरोलॉजिकल रोगको अधिक जोखिम हुन्छ।
  • यो लगभग कुनै पनि भौगोलिक स्थान वा बढ्दो मौसम मा लागू गर्न सकिन्छ: जैविक खेती को प्रक्रियाहरुले हाम्रो माटो भित्र कार्बन स्टोर गर्छ। यो ऊर्जा को आवश्यकताहरु लाईकम गरी जीवाश्म ईन्धनहरूमा आधारित उत्पादनहरूको आवश्यकतालाई सीमित गर्दछ।

महेश के.सी
इन्स्टिच्युट अफ एग्रिकल्चर एन्ड एनिमल साइन्स, लमजुङ क्याम्पस
छैठौं सेमेस्टर

"कानिका खबर डट कम"

याे नेपाली भाषाकाे डिजीटल पत्रिका हो । हामी तपाईहरुका सामु छुटै महत्वको साथ समाचार पस्कदै छाैं । हामी सधैं तपाईको सल्ला र सुझावकाे लागी अपेक्षा गर्दछाैं । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हरपल तपाइको समाचार साथी कानिका खबर  [Email : [email protected]]

     
प्रतिक्रिया दिनुहोस्